Przez ostatnie dni publikowaliśmy fragmenty tekstu w języku kaszubskim o nordic walking. Dziś prezentujemy go w całości. Artykuł ukazał się na łamach miesięcznika „Pomerania”, jednego z najważniejszych czasopism poświęconych kulturze i językowi kaszubskiemu. To opowieść o sporcie, który dla jednych jest rekreacją, dla innych rywalizacją, a dla wielu po prostu sposobem na ruszenie z miejsca. W tej historii ważne miejsce zajmuje także Bytów i Kaszuby – teren, który do nordic walking nadaje się wyjątkowo dobrze. Publikujemy także nagranie audio. Tekst czyta Dark Majkowski, dzięki czemu można usłyszeć, jak brzmi kaszubszczyzna w tej opowieści o sporcie, pasji i wspólnocie.
Nordic walking na Kaszubach rozwija się z roku na rok coraz dynamiczniej. Urozmaicone tereny, lasy, wzniesienia i naturalne dukty sprawiają, że region ten jest wręcz stworzony do marszu z kijami – zarówno rekreacyjnego, jak i sportowego.
Posłuchaj artykułu w języku kaszubskim – tekst czyta Dark Majkowski:
Marsz, chtëren wcygô. Ò nordic walking na Kaszëbach
Czej chtos rzeknie: „to le chòdzenié z czijama”, na mòji mùnie pòjôwiô sã ùsmiéwk, bo mô prôwdã, ale… do pòłowë. Nordic walking (NW) zaczinô sã jakno rekreacjô, a skùńczëc sã mòże jakno spòrt – ze sãdzama, techniką i ambicją. Latos, ju 11 łżëkwiata, to wszëtkò pòkôżemë na Kaszëbach, a kònkretno w Bëtowie, gdze òdbãdze sã Pùchar Pòlsczi Nordic Walking.
Kaszëbë stwòrzoné dlô NW
Czej jô bë miôł wskazac môl, chtëren je pasowny dlô nordic walkingù, naturalno bëm rzekł, że to Kaszëbë. To nie je plaskatô krôjna „do dreptaniô”. Są wëżënë, rzmë, duktë, cwardzészé stegnë, zakrãtë, lasë i òdemkłé place. NW to lubi, to bùdëje fòrmã, rozwijô technikã. Bëtowsczi kréz mô cos jesz – nôtërã, a kònkretno: rezerwatë. Nëch w bëtowsczim pòwiece je nôwiãcy w Pòlsce.
Jedna discyplina, wiele célów
Czedë chtos mie spòtikô i gôdô z ùsmiéwkã: „Wejle, widzã, że dali chòdzyta z czijama”, tedë mëszlã: dobrze, niech ju tak mdze. Dlô jednëch to le rëch i zdrowié, dlô drëdżich spòrt, riwalizacjô, w jaczi detale decydëją ò wszëtczim. I ne dwa pòzdrzatczi pòtrafią jic kòl se. Sóm w swiece nordic walkingù jem trzë lata. To nié tak wiele, ale sygnãło, żebë òbaczëc, jak NW zmieniwô lëdzy. Wiãcy jak dwa lata dowsladë zaczął jem prowadzëc sekcjã nordic walking przë MLKS Baszta Bëtowò, jednym z czile nordikòwëch klubów, jaczé dzejają na Kaszëbach. Na zôczątkù bëło skrómno – czile lëdzy, jeden trening w tidzeniu, ale wiele smiéchù.
Dzys mómë zdrëszënã, jakô regùlarno cwiczi, startëje w miónkach w całi Pòlsce i wrôcô z medalama. Ale dlô nas wôżniészô òd nich je spòlëzna.
Bò jedny przëchôdają dlô zdrowiô, jinszi dlô òdwôdżi, bò nie wierzëlë, że dadzą radã, a jesz jinszi – dlô rekòrdów. W Baszce szónëjemë wszëtczé ne céle.
Chòdzenié z czijama to za mało. Wôżnô je technika
W nordic walking nôbarżi lubiã prostotã, chtërna wëmôgô precyzje. Z bùtna wëzdrzi to banalno. Òd strzódka wiémë, że technika òddzeliwô spòrt òd rekreacje. Jidzemë wëprostowóny, krok je wëdłużony, rãce a remiona mùszą równo robic. Dłóń ni mòże „wisec” z przódkù, mùszi jic za liniã biodra, a tedë sã òdmikô na rãkawicë. Rëch je pełny, nôtëralny. Czij je prowadzony na rãce, a nié trzimóny. Dzãka temù prôcëje całi górny dzél cała, barczi sã òdmikają, chòdzenié stôwô sã zdrowszé i chùtszé. Nordic walking je kąsk jak mùzyka, mùszi złapac ritm, tedë jidze sã lżi.
Na miónkach są techniczny sãdzowie, chtërny mają na wszëtkò bôczenié. Dôwają żôłté, a czasã czerwioné kôrtczi. Pierszô z nich to òstrzéga – „pòprawi rëch”, drëgô to ju pòwôżnô rzecz. Dostôwô sã jã za rażącé i nieùtcëwé zachòwanié, np. pòdbiéganié. Na szczescé taczich przëtrôfków je corôzka mni.
Nié lepi do lasa?
Latos, 11 łżëkwiata, zòrganizëjemë Pùchar Pòlsczi Nordic Walking w Bëtowie. To jedna z nôwôżniészich taczich imprezów w kraju. To nié leno miónczi, ale też pòtkanié lëdzy z całi Pòlsczi, starszich a młodszich, nëch rekreacyjnëch i profesjonalistów. Dlô mie jakno trenera i òrganizatora to pòkôzanié, że cãżkô robòta nie je daremnô. Z czile lëdzy mòżna zrobic sekcjã, pózni karno, a z karna – strzodowiszcze, chtërno pòtrafi zrobic nôwôżniészą rangą imprezã w Pòlsce. Móm nôdzejã, że lëdze przińdą òbaczëc miónkarzów i pòmëslą, że mòże wôrt spróbòwac.
Chtos bë mógł zapëtac: za czim miónczi, jeżlë mòżemë prosto jic do lasa? Òdpòwiém: bò miónczi pòrządkùją. Dôwają cél. Ùczą techniczi. Zmùsziwają do regùlarnoscë. Rekreacjô dostôwô sztrukturã, a spòrt – sens. Żelë przë leżnoscë chto pòmësli, żebë samémù spróbòwac, to bãdze nôlepszi brzôd ti historii. Bò nordic walking nie je dlô wëbrónëch. Je dlô tëch, co chcą rëgnąc z môla.
Czej chtos chcôłbë dowiedzec sã wiãcy, rozwinąc jakno sãdza, instruktór, rôczimë do Bëtowa, gdze 30 zélnika na zómkù bãdze II Òglowòpòlskô Kònwencjô Nordic Walking. Wôrt zazdrzec téż na www.basztabytow.pl, gdze w dzélu „Nordic Walking” nalezc mòżna wiadła ò sekcje, treningach, pòtkaniach i ò tim, jak no wszëtkò wëzdrzi òd strzódka.
Bògdón Adamczik
skaszëbił Łukôsz Zołtkòwsczi
czitôł Dark Majkòwsczi